Page de proverbes, expressions, formules, et autres idiomatismes. Le choix de ne pas proposer, pour le moment de définition (à fortiori de traduction) est lié au souci de permettre des bokantaj alantou annou, an fanmi an nou, épi lé pli gwan, gwan fanmi annou...
Les contributions sont bien entendu bienvenues... à une seule condition (restriction impérative) : a pa la penn ay sousé liv ni diksyonè ki ja ka ekzisté... : senplèman fè mémwa annou maché, palé épi moun ki alantou annou & ansanm ansanm, pitia piti, nou ké pé résisité ou wouvizité palé annou, on éléman fondamantal a mès & labitid annou...
...
- A pa lè ou fen pou mété manjé an (si) difé
- A pa lenbé la ki rèd, sé anivèwsè ay ki rèd
- Apa toudi kaka kon chyen, sé tranblé la ki ka konté
- A pa toudi méné sèpan légliz sé fèy sizé si ké ay ki pli rèd
- A pa tout poul ki kloklodé an savann ki ponn
- Adan on kalbas sé dé kwi ki ni
- Alé aw sé taw, ritounèl la sé tan mwen
- An ka poté’w, ou ka twéné mwen
- An ka rousi
- An ké fèy monté mach a twibinal
- An ké fè’w vann van pou achté lè...
- An maché, an mandé pyé ka an manjé an pa bay
- An paka bwè lèt an cho
- An paka manjé manjé obliyé
- An paka pasé an kat chimen
- An (i - nou - yo) rété konkonm san grenn
- An simétan pèd on founo pen pou on pen
- An Sòti an labou an tonbé an kaka
- An sòti an sann, tonbé an difé
- An tonbé si’y kon mas si fèblan
- An touvé lavi san chapo, a pa mwen ki ké bay chapo
- An vwè van vanté, koko vèt tonbé, koko sèk rété
- Apwé lanmò sé ti bèt
- Apwé ri sé pléré
- Asiré pa pétèt
- Avan pyan mouch té ka viv
- Ay mandé chyen tété
- Ay soukwé sak aw la ou vann chabon aw (la)
- Ayen fòsé pa bon
- Ayen pa rèd sé zyé ki lach
- Bal fini vyolon an sak
- Bay koko pou savon
- Bèf douvan bwè dlo klè
- Bénéfis pa ka koupé pòch
- Bényé èvè’y mé pa plonjé èvè’y
- Bòd lanmè pa lwen
- Bon bèlmè, mové bopè ; bon bopè, mové bèlmè
- Bon bouko mové mori
- Bon maché ka kouté chè
- Bonda ay maré avè on twèl nwè
- Bondyé bon, dyab pa mèt
- Bondyé pini paka rété lwen
- Bouch an mwen sé bouch a kabwit
- Bwè dlo aw pa néyé kè aw
- Bwè dlo, pann koko é swiyé bouch
- Chak bèt a fé ka kléré pou nanm ay
- Chak bougo walé kal ay
- Chak chyen ka niché kal ay an jan (fason) ay
- Chak fwa on labé mò
- Chak kochon tini sanmdi ay
- Chat chodé pè dlo fwèt
- Chat pa la, rat ka bay bal
- Chokola a fanmi pa tini kras
- Chyen i ka japé pa ka mòdé
- Chyen i ka manjé chyen, sé mové chyen
- Chyen pa’a fè chat
- Chyen maré sé pou bat’
- Dan ka ri malè (mizè)
- Débouya pa péché
- Dé mal krab pa ka rété an menm tou la
- Dé men an mwen sé tan mwen
- Dèmen sé on kouyon
- Dévwè mwen
- Di sa é vwè sa sé menm
- Do a ravèt vewni, mé a pa pou sa sé bon vyann
- Do an mwen sé fey a madè (pawol aw ka enni glisé si’y)
- Do ka mò pou zépòl, zépòl pa sav
- Domino ka rimé an pangal mé i pa ka jwé (pozé) an pangal
- Dyab ka mayé fi ay dèyè légliz
- Egal pyèt égal mòdan
- Enmé tchwé, pè mò
- Fanm pa ka maré an kiraj
- Fanm sé chatenn, nonm sé fouyapen...
- Fè san sòti an woch
- Fi a dyab ka mayé dèyè pòt a légliz
- Fo bat’ fè la pannan i cho
- Fo pa blanmé on kontwayété
- Fo pa éséyé fouwé on zégwy an fès a foumi wouj
- Fo pa konfonn koko & zabwiko
- Fo pa kriyé chyen bopè pou zo
- Fo pa mélanjé koko é zabriko
- Fo pa pwan dlo mousach pou lèt (Dlo mousach pa lèt)
- Fo pa yo fè nou chayé dlo an pannyé, wòch an boutey, pété si létajè
- Fo’w lévé pyé aw
- Fo’w manké néyé pou’w apwann najé
- Fo’w ranjé tèt a kabann aw
- Fon aw ka kléré kon lewni a moun fou [ou osi : ...kon lewni a krapo]
- Fot Manman tété Papa, fot Papa tété chien
- Fwékanté chyen ou ka twapé pis’
- Gwan moun pa ka rété a ka gwan moun
- Gwan parad ti koud baton
- Gwo jako paka apwann palé
- Hay chyen mé di dan ay blan
- I an fit’ é fant’
- I blagè kon sizo a kwafè
- I enkyèt kon krikèt si bayè nèf
- I fè dèyè kaz
- I fwèt kon né a chyen
- I gra kon lòk
- I gra (épé) kon ziyanm a papa moustik
- I ka ba lari chenn
- I ka fann kann
- I ka fè dèyè kon (zé)kribich ki vwè pannyé
- I ka gadé mwen kon bèf a zyé pété
- I ka maché kon wasou an basen
- I ka maché konbèf a zyé bògn
- I ka pwan douvan avan douvan pwan’y
- I ka sanblé boukan pou on dòt brilé
- I ka sèvi potwé
- I ka swé kon bouwo a konfès
- I ka swé kon koko a sèl
- I kon chyen an kannòt (piwòg)
- I kon foumi mannyok : toujou chayé, janmé pòté
- I kon koq ki vwè janbèt
- I kon la mayé ki pa jennfi
- I kon pòt a on sèl batan : lè’y ouvè i ouvè, lè’y fèmé i fèmé
- I kon sèl : I an tout sos
- I mélé kon sann é farinn
- I pa fè ni kim ni bouyon
- I piti mé kaka ay gwo
- I pli fann ki félé
- I rann sèl a batenm ay
- I sé on zéwo douvan on chif’
- I tonbé adan sa kon kochon an korosol mi
- I vwè malfini avan poul
- Imité ka détenn
- Jaden lwen gonbo gaté
- Jan ou fè kabann’ aw, jan ou ka dòmi
- Jennfi la an sitiyasyon
- Jistis a bondyé sé kabwèt a bèf
- Jou malè pani kenbwa
- Jou nou ké mété a jounou péké vwè jou
- Kabwit aw ka fè bèf
- Kabwit aw ka manjé tòl
- Kabwit lib pa konèt malè a kabwit maré
- Kaka ay’ ka fè chodo, é i pa menm ni gato pou manjé èvè’y
- Kaka o bòd lari pa ka santi ; sé si ou tchoké’y i ka santi
- Kalòt pakay san koupyé
- Kalkil fèt avan konté
- Kannari ka di chodyè bonda ay nwè
- Kannari plen, kouvèti ka twapé
- Kòd a yanm ka maré yanm
- Kòk atè sé pou bat’
- Kòdonyé toujou mal chosé
- kon bèf ka bokanté savann
- Konba dèyè pòkò mannyé
- Kostim’ a kabwit pa pa ka rantré si bèf
- Koulèv an tòch pa’a gwa
- La bayè ba sé la bèf ka janbé
- La dévenn sé on fanm fòl
- La pli bel an ba la bay
- La poul la ka graté sé la i ka manjé
- Lagè avèti pa tchwé vyé blan
- Lajan ka koupé fè
- Lajan pa ka fè boul an pòch an nou
- Lajòl pa fèt ni pou chyen ni pou chat
- Lang aw ka bat kon rara a simen’ sent
- Lapen di : "byen bwè byen manjé é kouché tou long"
- Lavi sé on konba
- Lay alé i alé
- Lay pann i (i ké) sèk
- Lè bèf vlé pa rantré an bwa, i ka di konn ay two long
- Lè kok ké ni dan
- Lè ou pa ka manti, si ou pa vwè labé la la fo ou vwè chyen a labé la
- Lè yenn di koupé, lòt ka di haché
- Lestomak anmwen pa fwijidè a malfétè
- LUREL (V.), sé yenki timtim bwasèk é on pil lafimé
- Maché bankal, maché kochi, men maché kan menm
- Maladi gaté vayan
- Maladi pa ka achté
- Malè pa tini sézon
- Maléré pa ni gwo kè
- Manti ba doktè, maladi paka géri
- Menm bèt menm pwel
- Mèt tèt aw égal é machwa aw
- Mété ponyèt aw égal é lespwi aw
- Mò ay sèten, sé lagoni ay ki long
- Mò pa ni pouvwa
- Moun pa ka konté zé an fès a poul
- Mové sizo gaté bon twèl
- Ni défen moun, men pa tini défen travay
- Ni kouri, men ni las
- On béni rété
- On koté chyen ka japé pa ké
- On lélé pou gaga vwè
- On lespwa a mal papay
- On moun dwèt manjé manman poul blan aw
- Osito diri, kolonbo !
- Ou byen ou ka di dyab pwan’w
- Ou fwèch kon zépina ki pousé an kaka
- Ou ka chayé dlo an pannyé, wòch an boutey
- Ou ka mandé malad si i vlé bouyon ?!
- Ou ka monté é désann kon lawa a gwan tété
- Ou ka monté é désann kon makak maré
- Ou ka monté é désann kon pwa sèk ka bouyi an kannari
- Ou ka monté si woch pou malpalé tè
- Ou pwan lanmè pou gwan chimen
- Ou ka rantré an lagè san baton
- Ou ka véyé lanm
- Ou kouyon kon nwa koklèch pann’ an kou a on chyen
- Ou lach’ kon pété douvan jou
- Ou ra kon nèg a zyé blé
- Ou kon (sé on) tanbou a dé bonda
- Ou vlé bat’ é dansé an menm tan
- Pa gadé pat’ a boukèt pou bay pòté chaj
- Pa konèt mové, rasinn ay sé on pwazon
- Pa lésé soley (jou) pisé si’w
- Padon pa ka géri bòs
- Pawol an bouch pa chaj
- Pi (pli) ta pi (pli) twis
- Pis pa ka rété asi chyen mò
- Pisimé (vométan, simétan) on touloulou an savann’ ki on biftèk o kacho
- Pli ou chiré, pli chyen chiré-w
- Pli ou véyé, mwens ou vwè
- Pon disou pa pèd
- Pou pa rantré lopital, mouton rété 30 ans boukèt
- Pwemyé kou pa kou
- Pwemyé kouché gannyé kabann
- Rann sèvis ka bay mal do
- Pwemyé so pa so
- Ravèt pa tini rézon douvan poul
- Ri diri pléré lanti
- Sa ki an bèk pa an fal
- Sa ki atè sé pou chyen é chat
- Sa ki bon pou zwa bon pou kanna
- Sa ki fèt bel
- Sa ki la pouw, rivyé (dlo) pa ka chayé(’y)
- Sa ki ni mousach o soley, véyé lapli
- Sa ki pa tini bon pyé pwan douvan
- Sa ki pa tini chival pwan milé, sa ki pa tini milé pwan boukèt, sa ki pa ni boukèt pwan kabwa
- Sa ki pwi pwan
- Sa zyé pa vwè, ké pa fè mal
- Sak plen pa ka pliyé
- Sak vid pa ka tyenn doubout
- San douvan san dèyè
- San kim’ ni bouyon
- Saw pa konèt pli gwan ki’w
- Sé bonté a kabrit ki fè kikinn ay dèwo
- Sé dapwé tété yo ka tayé kòsaj
- Sé dèyè bwa ki ni bwa
- Sé grenn di ri ka fè sak diri
- Sé kòk doubout ka gannyé konba
- Sé kouto sèl ki konnèt (savé, sav) sa ki an kè a jiwomon
- Sé lang a chyen ka géri mòdé a chyen
- Sé lè ou mannyé lans (manch) a pwèl a fwi la ou ka vwè si i cho
- Sé on mal pou on byen
- Sé on men ka lavé lòt
- Sé pwèl a chyen ka géri mòdé a chyen
- Sé toujou lè ou mal abiyé ou ka kontré mawenn aw
- Sé zanmi ki fè krab pa tini tèt
- Séryé kon kouto douvan pen rasi
- Si apa kwibich, sé kakadò
- Si pawol aw té bon ou pa té ké gaspiyé’y
- Si zandoli té bon vyann i paté ké ka drivé si bayè
- Simétan hannyon ki touni
- Si i té on wòch an pa té ké kaka si’y
- Sisèptib kon pòt a pisa
- Tan a mitan fini
- Tan long, sé la vi ki kout
- Tanbou o lwen (ti)ni bon son
- Tèt ay rèd kon dendé
- Ti moun pa ti chodyè
- Ti poul ay swiv ti kanna, i mò néyé
- Tini on tan pou chasè, on tan pou jibyé
- Tou a tou milé an bwanka
- Tou sa ki fèt an lanmè sé réken
- Toudi pa kwit
- Tout chaplé san kwa sé pou mwen, alò ?!
- Tout jé sé jé, fouwé bwa an fès a makak a pa jé
- Tout krab la mò an bari la
- Tout manjé bon a manjé tout pawol pa bon a di
- Tout rivyè ka désann an lanmè
- Twavésé on moun kon lanmè si kay
- Twop palé pa bon
- Vant plen kowosòl si
- Vérité ka ofansé
- Vi a on nonm pa on po a zonyon
- Vòlè volé vòlè, dyab ka ri
- Vwè mizè pa mò
- Vyé kannari ka fè bon soup
- Wòch la tonbé an jaden an mwen
- Yo an tirayè kon pwèl a zòtèy
- Yo ni on ti kochon a mwatyé
- Yo pa ka pwan (trapé) mouch é (èvè, épi) vinèg
- Yo pa ka voyé woch an pyé bwa ki pa ka pòté
- Yonn vo pa lòt
- Zandoli sav an ki pyé bwa i ka monté
- Zandoli tayé, mabouya koud
- Zòrèy pa ni kouvèti
...
Publié par
Ibuka,
Jozèf le dimanche 7 septembre 2008
Mis à jour le jeudi 13 octobre 2011